Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI)
Z perspektywy zarządzających ASI nie jest to kolejna nowa definicja w ustawie. Opis projektu wskazuje na próbę zbudowania w Polsce wehikułu stricte pod standardy PE/VC: kapitał deklarowany, wpłaty na wezwanie, zamknięta struktura, waterfall, silniejsze uprawnienia inwestorów oraz wyraźne zakotwiczenie reżimu organizacyjnego zarządzającego w AIFMD.
Najważniejsze zmiany zapowiadane w projekcie:
Z opisu projektu UD356 wynika, że Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI) ma być wehikułem:
-
posiadającym status alternatywnego funduszu inwestycyjnego (AFI),
-
posiadającym osobowość prawną,
-
działającym w modelu kapitału deklarowanego (suma zobowiązań inwestorów do wpłat – tzw. commitment),
-
z wpłatami realizowanymi na wezwanie zarządzającego,
-
funkcjonującym wyłącznie w formule zamkniętej (brak umorzeń na żądanie inwestora),
-
ukierunkowanym na inwestycje rynku niepublicznego, w logice zgodnej z rynkiem PE/VC (z odniesieniem do „kwalifikowanych inwestycji” w rozumieniu regulacji EuVECA),
-
opartym o mechanikę dystrybucji typową dla rynku prywatnego, tj. waterfall (wypłata wynagrodzenia zależnego od wyniku dopiero po zwrocie kapitału inwestorom i osiągnięciu minimalnej stopy zwrotu określonej w dokumentacji wewnętrznej),
-
z wyższym standardem transparentności wobec inwestorów,
-
z organem inwestorskim w postaci zebrania inwestorów,
-
podlegającym nadzorowi KNF i reżimowi sankcyjnemu.
To zestaw cech, który celuje w dojrzały, instytucjonalny model funduszu PE/VC – nie tylko w sensie prawnym, ale przede wszystkim operacyjnym..
Dlaczego KFI jest istotne właśnie dla zarządzających ASI
Najważniejszy punkt wprost z opisu projektu jest jednoznaczny – KFI ma być zarządzany m.in. przez zarządzającego ASI działającego na podstawie zezwolenia KNF lub wpisu do rejestru KNF. Równolegle projekt przewiduje możliwość zarządzania KFI przez TFI oraz ZAFI z UE.
Dla rynku ASI oznacza to potencjalnie nową „ścieżkę produktową”: zarządzający ASI zyskuje możliwość prowadzenia wehikułu, który jest wprost zaprojektowany pod standardy Private Equity/Venture Capital – z mechanikami takimi jak kapitał deklarowany (commitments), wpłaty na wezwanie (capital calls), zamknięta struktura oraz dystrybucja środków według zasad typu waterfall. To odróżnia KFI od obecnych struktur ZASI/ASI bazujących na spółkach prawa handlowego, gdzie elementy praw i obowiązków są budowane kontraktowo.
Istotny jest także wymiar operacyjny i zarządczy: jeśli KFI ma działać w reżimie z podwyższoną transparentnością oraz z formalnym organem inwestorów, a jednocześnie ma być objęty nadzorem KNF w zakresie kluczowych elementów, to zarządzający ASI dostaje wehikuł, który wymusza większą standaryzację procesów (ewidencja inwestorów, obsługa zobowiązań do wpłat, dystrybucje, obieg decyzji inwestorów). W praktyce może to podnieść przewidywalność i „instytucjonalną czytelność” produktu dla inwestorów – szczególnie tych, którzy oczekują rozwiązań zbliżonych do modeli znanych w innych jurysdykcjach UE.
W skrócie: KFI może stać się dla zarządzających ASI bardziej funduszowym, skalowalnym i porównywalnym rynkowo sposobem oferowania strategii PE/VC w Polsce – o ile finalne przepisy utrzymają kierunek opisany w UD356.
Co KFI zmieni w praktyce: konsekwencje operacyjne dla zarządzających ASI
Opis projektu nie pozostawia wątpliwości, że KFI będzie wehikułem, w którym „compliance i operacje” są równie ważne jak struktura prawna. Warto już teraz spojrzeć na obszary, które – jeśli KFI wejdzie w zapowiadanym kształcie – będą wymagały dojrzałych rozwiązań procesowych.
1) Commitments i capital calls jako standard, a nie wyjątek
Model kapitału deklarowanego oznacza stałą obsługę:
zobowiązań do wpłat,
wezwań do wpłat (notyfikacje, terminy, kontrola realizacji),
rozliczeń pomiędzy inwestorami.
To w praktyce zmienia sposób prowadzenia funduszu i wymaga „funduszowego” back-office.
2) Waterfall i dystrybucje – księgowość i administracja w standardzie rynku prywatnego
Jeśli dystrybucje mają następować po zakończeniu inwestycji, z zachowaniem pierwszeństwa inwestorów i z wynagrodzeniem zmiennym zarządzającego dopiero po spełnieniu warunków, to kluczowe stają się:
precyzyjne reguły dystrybucji w dokumentacji,
poprawne wyliczenia (hurdle / kolejność strumieni),
możliwość odtworzenia kalkulacji (audytowalność).
3) Ewidencja inwestorów jako „silnik praw”
Projekt wskazuje, że tytuły uczestnictwa mają powstawać przez wpis do ewidencji inwestorów i nie będą papierami wartościowymi ani dokumentem. To wymusza:
spójne reguły wpisu, zmiany i korekty,
ślad rewizyjny (kto, kiedy, na jakiej podstawie),
kontrolę uprawnień i bezpieczeństwo danych.
4) Governance: zebranie inwestorów, uchwały, ścieżki zgód
Skoro ma istnieć organ inwestorski kontrolujący kluczowe aspekty KFI, to zarządzający musi być gotowy na:
zwoływanie zebrań,
obieg uchwał,
dokumentowanie decyzji i ich wpływu na działania funduszu.
5) AIFMD po stronie zarządzającego – większy nacisk na organizację
Opis projektu wprost odnosi zasady dotyczące wynagrodzeń, konfliktów interesów, ryzyka i delegowania do reżimu z ustawy oraz AIFMD. W praktyce oznacza to, że ocenie będzie podlegać nie tylko wehikuł, ale też:
polityki i procedury zarządzającego,
sposób delegowania,
realna zdolność do zarządzania ryzykiem i konfliktami.
PPK i OFE: potencjalne wzmocnienie popytu instytucjonalnego
Projekt sygnalizuje również zamiar doprecyzowania przepisów, aby PPK i fundusze emerytalne mogły realnie i długoterminowo inwestować w rynek prywatny – w tym w KFI oraz fundusze o zbliżonej konstrukcji w UE.
Dla zarządzających ASI jest to istotne, bo kierunek zmian może oznaczać:
większą rolę krajowego kapitału instytucjonalnego,
większą presję na standardy transparentności, governance i procesów.
Co jeszcze pozostaje otwarte
Na podstawie samego opisu projektu nie da się dziś przesądzić m.in.:
dokładnych limitów dotyczących liczby inwestorów i proporcji instytucjonalni/indywidualni,
szczegółowych obowiązków informacyjnych i harmonogramów raportowania,
praktycznych zasad transferów tytułów uczestnictwa,
katalogu zmian statutu wymagających zezwoleń/zgód oraz trybów nadzorczych KNF.
Jak przygotować się już teraz: krótka lista kontrolna dla zarządzających ASI
Jeżeli KFI ma być rozważany jako przyszły produkt, warto rozpocząć przygotowania od czterech bloków:
Operacje:
workflow dla commitments i capital calls,
gotowość do rozliczeń dystrybucji i waterfall,
standardy audytowalności danych i kalkulacji.
Ewidencja inwestorów:
model uprawnień, ślad rewizyjny,
procedury wpisów/zmian/korekt,
bezpieczeństwo i integralność danych.
Governance:
proces zebrań inwestorów i uchwał,
katalog spraw kontrolnych,
archiwizacja dokumentów i decyzji.
Organizacja zarządzającego:
polityki: wynagrodzenia, konflikty interesów, ryzyko, delegowanie,
realna dostępność zasobów kluczowego personelu.
Podsumowanie
KFI – według opisu projektu UD356 – ma być wehikułem PE/VC zbudowanym od podstaw w logice rynku prywatnego: commitments, capital calls, zamknięta struktura, waterfall, ewidencja inwestorów jako fundament praw, oraz wzmocnione governance. Dla zarządzających ASI to może być najbardziej znacząca zmiana produktowa ostatnich lat – ale też zmiana, która wymaga dojrzałości procesowej i regulacyjnej. Genprox jako zaufany fund servicer będzie w stanie wspierać zarządzających działających w oparciu o KFI, gdy tylko zaimplementowane zostaną do polskiego porządku prawnego.
Czytaj więcej w naszej publikacji „Propozycja zmian w ustawie o funduszach inwestycyjnych”.Link do Projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem funduszy inwestycyjnych https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-niektorych-ustaw-w-zwiazku-z-rozwojem-funduszy-inwestycyjnych
Dariusz Landsberg, FCCA
Dyrektor zarządzający
FAQ
Czy Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI) będzie działać w modelu commitment?
Tak, jeśli projekt ustawy zostanie przyjęty, Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI) będzie funkcjonował w modelu kapitału deklarowanego (commitment). Inwestorzy będą składać pisemne zobowiązania do wniesienia środków, a zarządzający będzie miał prawo wzywać te środki w trakcie okresu inwestycyjnego, zgodnie z ustalonym harmonogramem i polityką inwestycyjną.
Czy w Kwalifikowanym Funduszu Inwestycyjnym (KFI) będą możliwe capital calls?
Tak. Zgodnie z projektem, KFI będzie działać na zasadzie wezwań kapitałowych (capital calls). Oznacza to, że środki od inwestorów nie będą wpłacane jednorazowo, lecz w transzach, na wezwanie zarządzającego. Każde wezwanie będzie proporcjonalne do deklaracji inwestorskich i zapisów statutu funduszu.
Czy udziały w KFI będzie można umarzać?
Nie. Projekt przewiduje, że KFI będzie działać w formule zamkniętej, co oznacza brak możliwości wykupu tytułów uczestnictwa na żądanie inwestora. Środki będą zwracane wyłącznie po zakończeniu inwestycji, zgodnie z harmonogramem likwidacji lub wypłat z portfela – zgodnie z zasadą „exit-based liquidity”.
Czy w Kwalifikowanym Funduszu Inwestycyjnym będzie obowiązywać model waterfall?
Tak. Zgodnie z projektem, wypłaty z KFI będą realizowane zgodnie z klasycznym modelem distribution waterfall. Najpierw inwestorzy otrzymają zwrot zainwestowanego kapitału, następnie ustaloną stopę zwrotu (tzw. hurdle rate), a dopiero potem zarządzający otrzyma część zysku w postaci carried interest.
Czy Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (KFI) będzie mieć osobowość prawną?
Tak. Projekt zakłada, że KFI będzie posiadał osobowość prawną. Fundusz będzie samodzielnym podmiotem prawa, z własnym statutem, organami i ewidencją inwestorów. Pozwoli to na zawieranie umów, nabywanie aktywów oraz bycie stroną w postępowaniach sądowych i administracyjnych.
Kto będzie mógł zarządzać Kwalifikowanym Funduszem Inwestycyjnym (KFI)?
Zarządzającym KFI będzie mógł zostać: (1) towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI), (2) zarządzający ASI wpisany do rejestru KNF, albo (3) zagraniczny zarządzający AFI z Unii Europejskiej, działający zgodnie z przepisami dyrektywy AIFMD. Każdy zarządzający będzie podlegał nadzorowi KNF i będzie musiał spełnić szczegółowe wymogi organizacyjne.
Jak będą rejestrowane udziały w Kwalifikowanym Funduszu Inwestycyjnym (KFI)?
Tytuły uczestnictwa w KFI nie będą miały formy dokumentu ani nie będą papierami wartościowymi. Będą to zbywalne prawa majątkowe, zapisywane w ewidencji inwestorów prowadzonej przez zarządzającego albo kwalifikowany podmiot trzeci (np. depozytariusz). Rozwiązanie to przypomina modele stosowane w luksemburskich funduszach typu RAIF czy SLP.
Czy zarządzający KFI będzie musiał zainwestować własne środki?
Tak. Projekt ustawy przewiduje obowiązkowy udział kapitałowy zarządzającego (tzw. GP commit). Ma to na celu zapewnienie zbieżności interesów z inwestorami. Wysokość wkładu i forma zaangażowania zostaną określone w dokumentacji funduszu i będą nadzorowane przez KNF oraz zebranie inwestorów.
Jak będzie wyglądać wynagrodzenie zarządzającego KFI?
Wynagrodzenie będzie miało strukturę znaną z funduszy typu private equity: opłata zarządcza (management fee) oraz wynagrodzenie zmienne (carried interest). Carried interest będzie wypłacany wyłącznie po osiągnięciu minimalnej stopy zwrotu (hurdle rate) i zwrocie kapitału inwestorom. Struktura będzie opisana w statucie i może zawierać tzw. clawback.
Jakie będą uprawnienia inwestorów w Kwalifikowanym Funduszu Inwestycyjnym (KFI)??
Inwestorzy KFI będą mieli realny wpływ na funkcjonowanie funduszu dzięki powołaniu zebrania inwestorów jako organu kontrolnego. Będą mogli zatwierdzać zmiany statutu, kontrolować kluczowe decyzje zarządzającego, odwoływać osoby zarządzające oraz otrzymywać szczegółowe raporty z realizacji polityki inwestycyjnej i sytuacji portfela.